Filipijnen: Van overvloed naar basic

San Antonio (Mamsi Residence) VIP1), zaterdag 6 juni 2026

Nu de beslissing is genomen om ons mobiel te maken in de Filipijnen kunnen we ons gaan voorbereiden op de aankoop van de eerste motorfiets voor de familie Reverente in San Antonio de Padua. Zoals gewoonlijk wekken de hanen en de honden mij rond kwart over vijf. De rest van de familie slaapt gewoon door!
Dit is een heel andere wereld dan het moderne Korea waar ik in terecht ben gekomen. Het is voor mij persoonlijk geen probleem want reizigers passen zich snel aan en stellen geen al hoge eisen aan hun bed, de eenvoudige maaltijden en hun beleving van de nieuwe omgeving.
Dat eerste, het matras dat ik drieënhalf jaar heb gekocht, blijkt nu ik veertien kilo ben afgevallen nog steeds een winnaar. Het matras lijkt zelfs dikker en steviger geworden. De beleving van de nieuwe omgeving geeft mij nog enige twijfels. Ik voel mij niet echt op mijn plaats in een vissersdorp op het platteland van de Filipijnen. Maar ik heb er ook geen hekel aan om hier in de provincie te zijn met Lyka en mijn schoonmoeder. Zolang ik niet volledig wordt genegeerd en fatsoenlijke maaltijden kan nuttigen.
Na het eenvoudige ontbijt van enkele boterhammen met kaas en spam ontsnap ik aan de drukte van het kleine huisje en ga wandelen. De bekende 2.200 meter over een bijna rechte weg naar de brug over de Ogod rivier genaamd Dawitan.
Zoals gewoonlijk verbranden de gemeentewerkers de afgebroken takken, dorre bladeren en het in de berm klaar gelegde huisvuil van de weinige bewoners, langs de weg. Fijnstof en stikstof zijn hier nog onbekend omdat armoede van de eenvoudige arbeiders belangrijker is dan de lange lijdt onzinnige belastingen op van alles en nog wat om de oneindig uitdijende besturende elite te voeden.
Op mijn vaste stekkie op de rand van de muur in de schaduw van een kokospalm open ik mijn moderne communicator in deze basic wereld. Ik zit hier al meer dan tien jaar op dezelfde plaats om verbinding te kunnen maken met het LTE netwerk van Globe. Niks 5G, hier is het nog gewoon de oude 4G standaard van mobiele telefonie, met twee streepjes als sterkst haalbare signaal.
De aangeboden diensten van Globe en Smart zijn flink uitgekleed om het batterijleven van de eenvoudige mobiele telefoons te sparen. Ik zoek in mijn gedachten naar argumenten om mijn keuze voor een andere motor te rechtvaardigen. Is duurder altijd beter? Ik denk het niet. Er is ook de grote onzekerheid hoe de motor er over een jaar uit zal zien. Wie krijgt de sleutels en wie niet?
Ik heb nog wat papiergeld, eigenlijk zijn het polymeerbiljetten gemaakt van een dunne flexibele kunststof (polypropeen), in mijn koffer, in mijn portemonnee en mijn broekzak. Ik heb op mijn iPhone gezien dat de boekhouding een positief resultaat geeft en dat wanneer ik vandaag naar Donsol ga om ₱ 50.000 uit de ATM te halen we vanmiddag de motor kunnen gaan kopen.
Wandelend over de verlaten wegen terug naar San Antonio (Sapa) geeft mij een goed gevoel. Motor klinkt zwaar maar eigenlijk gaat het om een eenvoudig voertuig dat we in de jaren zestig en zeventig in Nederland gewoon een brommer noemden. De motor is in afmetingen niet veel groter dan de ons bekende Zündapp of Kreidler 50cc.
Terug in het kleine huisje in het dorp zijn Lyka en ik het er snel over eens. We charteren na de lunch een motortaxi die ons samen, via een omweg door Donsol, naar de motorwinkel in Pilar brengt.
Direct na onze afspraak heb ik er al spijt van. Kan ik die mensen wel vertrouwen? Ik neem straks het totaal van vier maandsalarissen uit de ATM en we rijden door een onbekend landschap achterop een motor. Hoe goed kunnen we die motortaxi chauffeur vertrouwen? Welke zekerheid hebben we dat we niet in een hinderlaag worden gereden? Zie ik overal beren op ons pad?
Lyka voelt dat ik het niet vertrouw en ze weet dat ze mijn wantrouwen snel moet wegnemen omdat anders de aankoop vandaag niet doorgaat.
‘Ik ga kijken of mijn neef vrij is om ons te rijden!’
‘Het is een lange rit met een wachttijd halverwege, en juist die ritten willen de reguliere motortaxi’s niet zo graag, of ze vragen absurde prijzen’, vervolgt ze.
Tien minuten later is ze terug met een motortaxi die een neef is van haar moeder en die het hele gezin begroet als een vriend en een bekende. Enkele minuten later zijn we met z’n drieën onderweg naar Donsol om ₱ 50.000, het maximum per dag, uit de ATM te halen.
Gelukkig ontbreekt het kartonnen bord dat de ATM niet werkt! Met Lyka strak tegen me aan begin ik aan de handelingen om de eerste ₱ 25.000 uit de ATM te halen. De ons bekende vragen verschijnen een voor een op het beeldscherm. Ik beantwoord de vragen en vraag met af waarom de vertrouwde wereld waarin ik ben opgegroeid is verdwenen. We leven in een moderne wereld van wantrouwen en zonder vertrouwen. Zijn de mensen onbetrouwbaarder geworden of is de Orweliaanse overheid het probleem?
Het mechanisme in de ATM begint te ratelen en te trillen. Op het beeldscherm verschijnt de mededeling dat ik eerst mijn VISA-Debit Kaart uit de ATM moet nemen. Enkele seconden later verschijnt het eerste stapeltje bankbiljetten en het bonnetje met de gegevens van de opname.
Ik weet uit ervaring dat de nieuwe plastic bankbiljetten van ₱ 1.000 kunnen dubbelvouwen tijdens de uitgifte. Goed voelen dat de volledige bundel in mijn handen ligt. Lyka neemt het geld en het bonnetje aan en stopt het meteen diep weg in haar kleine zwarte leren handtasje.
Nog voordat ik de handelingen voor de tweede opname heb afgemaakt klinkt er een melding van mijn iPhone in mijn borstzak dat er geld is opgenomen. Nadat ook het tweede bundeltje van ₱ 25.000 in Lyka’s handtasje is verdwenen kijk ik schichtig om ons heen om te bezien of er geen verdachte personen rondhangen. Het is op de Filipijnen net zo onveilig als in Hamasstan wanneer het op geld aankomt.
De chauffeur van de motortaxi heeft ons al die tijd gadegeslagen en goed in de gaten gehouden. Hij wenkt ons dat de kust veilig is en hij klaar is om naar Pilar te gaan. Hij start zijn Rusi motor. Ik voel mijn wantrouwen met elke minuut uit mijn gedachten wegvloeien. In Santa Fé zijn we op bekend terrein en daar verlies ik het laatste greintje wantrouwen.
Op de parkeerplaats voor de Honda Dealer staan de nieuwe, en gebruikte, motoren uitgestald. De verkoopster die ons gisteren heeft geholpen loopt rechtstreeks naar de rood/witte Honda XRM125 MOTARD waar ik gisteren veel interesse voor had. Ze kijkt mij aan en is zichtbaar verbaasd dat ik nee schud. Ik hoef haar op dit moment de reden niet te geven waarom mijn keuze is gewijzigd.
Naast de Honda TMX125 Alpha wijs ik naar het lange zwarte zadel van de motorfiets. Het is een klassiek model dat uiteindelijk ook ruim ₱ 20.000 goedkoper is dan de meer luxere motor. Het belangrijkste verschil is dat dit werkpaard is uitgerust met een koppeling en versnellingen die je met je voet bedient. Niet zo’n automatische grasmaaier waar iedereen op, en met, wil rijden.
Onze nieuwe motor wordt door de monteur in de werkplaats gereden voor een laatste inspectie en om in gereedheid te worden gebracht om er mee weg te rijden.
Binnen handelen wij het papierwerk af en dat gaat moeilijker dan verwacht. In de Filipijnen krijg je een “Certificaat van Eigendom”. Een A4'tje waarop de gegevens staan van de eigenaar van de motorfiets. Die gegevens worden ingevoerd in het landelijke systeem voor motorvoertuigen van het “The Land Transportation Office”, maar dat systeem lijkt niet helemaal naar behoren te werken.
Wanneer het uiteindelijk allemaal gelukt is krijg ik een mooie rode helm als cadeau en Lyka ontvangt een doorzichtig plastic envelop met alle benodigde papieren. Er volgt voor de tweede keer een opsomming wat er van ons als eigenaar van een nieuwe motorfiets wordt verwacht.

1. We mogen slechts 24 huur na het tijdstempel op het “Certificaat van Eigendom” zonder kentekenplaat rondrijden om thuis te komen.
2. We moeten binnen een redelijke termijn in Legazpi een kentekenplaat gaan aanvragen.
3. Die aanvraag kan pas worden afgewikkeld wanneer we een goedgekeurd en betaald bewijs van verzekering kunnen overleggen.
4. Binnen twee weken kun je dan de kentekenplaat ophalen en laten monteren.

Het is ons helemaal duidelijk! Er zit maar een liter benzine in de tank dus als eerste moeten we naar een benzine station een stukje verder in de straat. Een liter benzine kost in de Filipijnen € 1,10 dus dat zullen de kosten niet zijn. Ik laat maar voor ₱ 300 in de tank gooien. Ik moet eerst maar eens zien wanneer ik naar reserve van de benzinetank moet overschakelen voordat ik weer ga tanken.
Niet veel later rijden Lyka en ik zo vrij als een vogel door het tropische landschap van de Filipijnen. Motorrijden zit mij in het bloed en op een lichte machine als deze wordt het alleen maar gemakkelijker. Er zijn enkele kleine problemen waar ik aan moet wennen. Het versnellingspedaal is niet gemaakt voor maat 45 schoenen. Het is wat te kort en de versnelling gaan allemaal naar beneden. Terugschakelen met de hak is ook weer even wennen.
Lyka vindt het allemaal geweldig en wil met een omweg terugrijden naar San Antonio (Sapa). Waarom eigenlijk niet, ik wil ook kilometers maken om gewend te raken aan onze nieuwe tweewieler. Zelfs Mamsi is trots als een pauw wanneer ik de motor voor de eerste keer naast de veranda parkeer.
’s Middags gaan we ook nog even boodschappen doen in Donsol. Waarom ook niet, er rijden hier meer mensen rond zonder een kentekenplaat! Het gemak van een eigen vervoermiddel is meteen duidelijk. Je hoeft niet meer te wachten, te onderhandelen over de prijs en te betalen voor de rit.
Het nieuws over de nieuwe motor bij Marit Reverente gaat als een lopend vuurtje door het (vissers)dorp, veel familie en vrienden komen de nieuwe motor bekijken.
Voor Lyka is deze eerste zaterdag in San Antonio (Sapa) een avond uit met haar nichtje en een oude vriendin. We zijn hier om plezier te hebben dus ben ik blij voor haar dat ze uit kan gaan. Filipijns eten en Filipijns bier komen uitgebreid op tafel.
Ik heb daar niets te zoeken. Ik spreek de taal niet, ik drink dat bier haast niet en van het eten kan ik ook niet echt genieten.
Ik blijf alleen achter in het huisje en geniet van de ijskoude San Miguel Pilsen biertjes op de veranda. Een licht muziekje op de achtergrond en mijn e-book en mijn MacBook voor mij op tafel. De koelte van de avond stroomt langzaam over het hete beton van de straat.
Het is ’s avonds ook veel rustiger dan ik mij kan herinneren. Geen enkele geluidsinstallatie dreunt de zware bas door het slaperige dorp. Ik kijk nog maar eens naar onze laatste aanwinst. Een goede investering voor de toekomst? We gaan het zien.

Zuid-Korea: Regen = Museum

Busan (So Yu Hotel) 609), dinsdag 12 mei 2026

Slecht weer tijdens je vakantie is altijd een drama. Slecht weer tijdens je reis is gewoon een andere dag waar je het beste van probeert te maken. Al sinds mijn eerste reis naar Australië in 1998 is de ongeschreven regel van kracht: Op een regenachtige dag bezoek je een museum!
Het regent al sinds ik om zeven uur opstond. Ik ben wat langer blijven liggen want het schrijven lukt mij van geen kant ’s morgens vroeg en die enkele nacht dat ik goed slaap wil ik niet onderbreken om zes uur in de ochtend wanneer het alarm afgaat.
Mijn beenspieren zijn nog steeds pijnlijk en ze wijzen mij er op dat ik niet jonger word. Ik zal dat moeten accepteren. Tijdens die fantastische wandeling over die heuvel hebben we het gebouw gezien dat we vandaag willen gaan bezoeken. Wij noemden het gebouw, dat we alleen van bovenaf konden zien, oneerbiedig “De Toiletpot”. Omdat het er vanaf de heuvel uitzag als een toiletpot!
Nadat we de hele ochtend de pijnlijke spieren rust hebben gegund en af en toe elkaars kuiten hebben gemasseerd gaan we na een eenvoudige lunch op weg naar het “National Maritime Museum of Korea”. Opnieuw verteld Google Maps ons welke bussen we van het fantastische openbaar vervoersysteem in Busan we kunnen nemen. Ook deze keer kost een enkele reis de vaste ₩ 1.550 (€ 0,88). Waarom kan het openbaar vervoer in een ontwikkeld land als Korea goed en goedkoop zijn? Zijn er geen zwartrijders en toegewijde werknemers?
Na een rit van ongeveer veertig minuten staan we voor het imponerende gebouw in moderne architectuur. Zelfs Lyka is onder de indruk van het moderne gebouw. Zeg nu zelf, lijkt het een beetje op een toiletpot?
Korea is een schiereiland omringt door de zee. Dan wekt het natuurlijk geen verbazing dat er een “National Maritime Museum of Korea” bestaat. Koreanen leven met, en van, de zeeën om hun heen sinds de prille geschiedenis van dit fantastische land.
Een diepzeevaartuig voor het museum is een blikvanger wanneer je naar de toegang van het museum loopt. Helaas is de uitleg geheel in het Koreaans maar ik mag aannemen dat ze met dit vaartuig de oceaan op grote diepte hebben onderzocht
Vanbinnen is het ook een schitterend staaltje van moderne architectuur. We kijken letterlijk onze ogen uit. Het aquarium op de verdieping boven de ingang is meteen een blikvanger zodra je het museum binnen stapt. Het vreemde is dat we de kassa niet kunnen onderscheiden bij de ingang. Laat ik dat maar eens voorzichtig ik het Koreaans gaan vragen. We willen tenslotte vermijden dat we als niet betalende indringers worden gekwalificeerd.
Mijn vraag in rustig, zacht en in duidelijk Engels roept bij de dame van de schoonmaakdienst meer vragen op dan ze kan beantwoorden. Google Translate wordt er bijgehaald en nadat ze haar antwoord in het Koreaans heeft ingesproken op mijn iPhone kan ik mijn ogen niet geloven wanneer ik haar antwoord in het Nederlands lees!
‘Het museum is gratis te bezoeken.’
Dit is een museum zoals je het van een museum verwacht. Het is er stil, er is voldoende ruimte, je kan de kunstwerken in alle rust op je in laten werken. We schuifelen langs wanden met moderne schilderijen die allemaal wat te maken hebben met de zee om ons heen. Indrukwekkend en inspirerend!
Na nog een kleine zaal met schilderijen staan we bij de achterdeur die uitkomt op een park aan de zee. Geen hekken en geen controle, gewoon vrij in- en uitlopen. Het cruiseschip dat Busan bezoekt is een bonus. Hoeveel mensen zouden zich daar aan boord bevinden?
We gaan weer naar binnen en zien recht voor ons een model van een Koreaans schip. De schaal is moeilijk vast te stellen maar een blik op de maat van de deuren aan dek lijkt het mij 1:2,5. Van hout natuurlijk want in deze periode van de geschiedenis, zonder overbevolking, was de aarde nog bedekt met dichte bossen van verschillende boomsoorten.
Er gaat een roltrap naar de verdieping boven ons en voordat we naar het aquarium gaan bekijk ik eerst het Mobile kunstwerk aan het plafond. Het draait langzaam rondjes als een zeilschip op zee. Erg mooi!
Door een plexiglas tunnel in een aquarium lopen is altijd indrukwekkend. Ik moet voor een moment in mezelf lachen. Lyka kijkt mij verbaasd aan.
‘Waar denk ik aan?’, vraag ik haar.
Lachend antwoordt ze: ‘Aquarium in Sisaket!’
Precies! Elke keer wanneer we onze vriend Jan in Sisaket bezoeken gaan we naar het aquarium in Sisaket. Het blijft mooi maar het blijven ook wilde dieren die je niet kan sturen. Ik heb geluk wanneer Lyka mijn foto neemt onder twee verschillende roggen. Het wil mij maar niet lukken en na de kleinere aquaria te hebben bekeken wagen we nog een laatste poging aan de buitenkant van het aquarium. Gelukkig lijkt het nu wel ergens op.
Er volgen een paar zalen met lichtshows die de wereld onder de golven projecteren. Het lijkt alsof de vissen je voelen aankomen want bij elke stap schieten ze bij je weg in het virtuele water. Een koraalrif met tientallen gekleurde vissen lijkt heel echt.
Heel echt zijn ook de kinderen die een uitje hebben naar het museum. Om te leren en om te respecteren. Nationalisme in Patriottisme zijn in Korea gelukkig nog geen vieze woorden. Daarvoor zijn de Koreanen te lang onderdrukt door de Chinezen en de Japanners. In Korea zijn deze twee woorden synoniem voor trots op je land en je eigen volk. De twintig à vijfentwintig zevenjarigen, schat ik, lachen ons toe, zwaaien naar ons en lachen allemaal breeduit. Het is geen gemengde schoolklas, ze zijn allemaal Koreaans. Net zoals de klassen op school in het Nederland van de jaren zestig helemaal Nederlands waren.
‘De zee geeft en de zee neemt’, is een klassieke uitdrukking die de meedogenloze maar ook rijke aard van de zee symboliseert. Het drukt de eeuwenoude haat-liefdeverhouding tussen de mens (voornamelijk vissers- en kustgemeenschappen) en het water uit.
Maar niet alleen in ons kikkerlandje aan de Noord- en Zuiderzee. Religie is altijd een houvast geweest voor de zeegaande matrozen, vissers en achterblijvers op het land. De vijf Boeddha’s op het bovenstaande schilderij geven bescherming aan de matrozen en soldaten op de oorlogsbodems. De eenvoudige inkt op papier schildering maakt een bijzondere diepe indruk op mij.
In het verleden waren gewone gebruiksvoorwerpen stukjes kunst waar verzamelaars en antiquairs nog steeds van smullen. Hoe kwam een meubelmaker ooit op het idee om een stukje van platte schelp te gebruiken als decoratie in een van zijn kasten of kisten? Draken in paarlemoer ingelegd op hardhouten scheepskabinetten zijn heerlijk om te zien. Gelakt met natuurlijke harsen waarvan de recepten in de loop van de geschiedenis verloren zijn gegaan.
Chinees porselein is natuurlijk al eeuwen gewaardeerd en het Delfts Blauw is niets anders dan een gestolen recept uit het oriëntale China.
Twee houten visjes trekken mijn aandacht. Is het kunstmatig aas of speelgoed voor de kinderen die opgroeien om in de voetsporen van hun vaders, de vissers, te treden.
We betreden een zaal met “moderne navigatie instrumenten”, het is goed want het heeft met de zee te maken. Het oude navigeren, met een touw met knopen voor de snelheid, een touw met knopen voor de diepte voor de boeg en de sterrenhemel als kaart voor de windrichtingen. Wat voel ik een medelijden voor de mobiele telefoon zombies van deze generatie!
In de volgende zaal staan we oog in oog met de modellen van beroemde zeeschepen van de Europese handelaren die rijkdom en voorspoed naar Azië brachten. Niet van de Europese kolonialisten zoals het linkse tuig dat noemt. In deze tijd was handel drijven een kunst, en bijna een wetenschap, waar beide partijen beter van werden.
Er is een aparte zaal ingericht voor de handelswaar die in Korea op de schepen werd geladen of gelost. Porselein en zijde uit China verwisselde van eigenaar en werd geruild voor goud en ivoor uit Afrika. De VOC, de Vereenigde Oostindische Compagnie, was een belangrijke handelspartner voor de landen in het verre Oosten.

De VOC werd in 1602 opgericht als de Generale Vereenichde geoctrooieerde Compagnie. Ze was destijds de eerste naamloze vennootschap met vrij verhandelbare aandelen en zou uitgroeien tot het grootste handelsbedrijf ter wereld. De VOC wordt vaak genoemd als het eerste bedrijf dat in meerdere landen vestigingen had. De VOC creëerde een handelsnetwerk tussen de diverse handelsposten in de Aziatische regio. Deze intra-Aziatische handel zorgde vele jaren voor grote winsten. De VOC sloot daartoe naar believen contracten af met lokale heersers. Later werd met steun van de VOC en de Staten-Generaal de West-Indische Compagnie (1621–1792) opgericht naar het voorbeeld van de VOC.

Er rest ons nog een ding. En er moet zelfs voor betaald worden! Dat verbaast ons wel. Wij zien het als een donatie voor de geweldige middag in dit interessante museum. Het is een 5D poppenfilm over een mannetje dat een baby dinosaurus op een eiland uit de klauwen van een vleesetende dinosaurus red.
De stoelen schudden en schokken, windvlagen blazen in onze gezichten, spetters water vliegen om ons heen en door de speciale bril lijkt het dat de personages soms wel heel dicht bij je komen. Een leuke afsluiting van een leuke dag in het: National Maritime Museum of Korea
Na een korte rustpauze op de hotelkamer rest ons nog de volgende heerlijke Koreaanse avondmaaltijd. Vanavond kiezen voor de hartige Koreaanse pannenkoek, de Dongrae pajeon, speciaal uit deze regio. Vanzelfsprekend nemen we beiden de Bibimbap en die van mij komt in een Dolsot. Dat betekend geserveerd in een loeihete aardewerk kom.
De maaltijd wordt omringt door vele kommetjes Banchan. Het ene banchan nog lekkerder dan de andere. We kijken verbaasd naar de twee gebakken visjes die we niet hebben besteld. Bij navraag verteld de vriendelijke oude vrouw dat ze “Service” van het restaurant zijn. Nog maar een koud Cass biertje dan. Een heerlijk einde aan een mooie dag.

Een bezoek aan het museum geeft weinig tekst maar wel veel foto’s. Ik hoop Dat het toch een interessant verhaal is. Wat we morgen gaan doen bespreken we voor het slapen gaan onder het genot van een ijskoud biertje op de hotelkamer.

Filipijnen: Het gevecht met de kilo’s

Manilla (Ninoy Aquino International Airport), woensdag 3 juni 2026

Een verplaatsing, of het nu met de bus, de trein of het vliegtuig is, brengt altijd stress met zich mee. Dat begint al op de avond voor het vertrek met het onvermijdelijke gesprek over de kilo’s. Dan heb ik het natuurlijk niet over ons lichaamsgewicht en de mogelijke diëten maar over de bagage in onze koffers.
Mijn vrouw heeft altijd het idee, hoeveel souvenirs ze ook koopt, dat het gewicht van haar koffer niet toeneemt. Wanneer de verpakking zegt dat er 1000 gram in zit dan kan ik toch aannemen dat de koffer een kilo zwaarder wordt? Helaas gaat dat er bij de andere sekse moeilijk in.
Zoals gewoonlijk heb ik de afgelopen nacht weer eens slecht geslapen. Alle demonen zijn op bezoek geweest. De onbetrouwbare overheid en de slechte buren waren ook weer allemaal nadrukkelijk aanwezig. Zweten, onregelmatige hartslag en hartkloppingen als gevolg.
De wekker van zeven uur heb ik genegeerd en net voordat acht uur het waarschuwingssignaal voor het innemen van mijn medicatie moet afgaan sta ik in het felle zonlicht dat door het open raam tussen de gordijnen in de hotelkamer valt. Het is een vreemd gevoel dat we gisteren bijna de hele dag op bed in de kamer hebben doorgebracht. Ik heb op deze ochtend het gevoel dat ik in een ziekenhuis ben opgenomen. Twee dagen dezelfde muren en gordijnen, zonder enige wisseling van het uitzicht, is me vreemd.
We hebben in totaal nog zeven uur de tijd voordat we de hotelkamer verlaten en op weg gaan naar de Gimhae luchthaven van Busan. Er hangt een onnodige paniek in de lucht en we lopen als kippen zonder kop om elkaar door de kamer heen. Koffers worden in paniek gewogen en bagage verhuisd. Ik kijk het zonder enig begrip aan.
Het is voor mij persoonlijk niet zo ingewikkeld! Gewoon eerst alles in de koffers laden met uitzondering van de kleding die je draagt. Het totaal van de vier koffers, twee grote en twee kleintjes, bij elkaar optellen en dan alles zo goed mogelijk verdelen. Was het maar zo eenvoudig in het hoofd van een vrouw?
Eerst maar een beker koffie, een sandwich en een hard gekookt ei van de GS 25, als ontbijt om deze hele lange dag met voldoende energie te beginnen. We kijken tegen een reistijd van iets meer dan vierentwintig uur aan! Mijn gedachten gaan terug naar de lange reis van Bangkok naar Busan. De reis van Busan naar San Antonio duurt zeker net zo lang. Wat moet, dat moet!
Met het spreadsheet op het beeldscherm voor me maak ik een voorzichtige eerste balans op wat ons verblijf in Korea heeft gekost. De dagelijkse uitgaven, zoals eten, drinken, souvenirs en toiletartikelen komen op ongeveer € 65,- voor ons tweeën per dag. Ik durf te stellen dat dit mij honderd procent meevalt omdat we erg vaak heel lekker en goed hebben gegeten.
De hotels in Korea zijn wat duurder dan we gewend zijn in Azië. Alle dagelijkse kosten inclusief ons verblijf, exclusief vliegtickets, komen op € 105,- voor ons tweeën per dag. Gezien de kwaliteit van ons verblijf en onze volle agenda de afgelopen zevenentwintig dagen valt ook dat reuze mee. Wie wil er niet met z’n tweeën drie weken op vakantie in Zuidoost-Azië voor € 3.500,-?
Ons thuis van de afgelopen vier weken, ik ga het missen. Alle belangrijke, en minder belangrijke, zaken hebben hun eigen plekje in deze tijdelijke omgeving gekregen of gevonden. Wanneer je plezier hebt vliegt de tijd en deze vier weken in Busan, of Pusan, zijn omgevlogen. Ik ben er nog niet helemaal uit met mezelf hoe ik straks moet omgaan met ons verblijf in de Filipijnen.
Natuurlijk doe ik het voor Lyka want ze heeft haar moeder drieënhalf jaar niet gezien. Voor mij is het probleem dat ik met beperkte ingrediënten een nieuw culinair universum voor mezelf moet proberen te creëren. De Filipijnse keuken is zeker niet een van de beste keukens in Azië. Hebben jullie ooit van een Filipijns restaurant gehoord?
De reden hiervoor is eenvoudiger dan verwacht. De Arabische en Indiase handelaren die de kust vanaf de Perzische golf afvoeren kwamen niet verder dan de Indonesische archipel. Ook de Hollandse handelaren vonden alles wat ze nodig hadden op de specerijeneilanden.
De Specerijeneilanden, historisch bekend als de Molukken (Indonesië), een eilandengroep in het oosten van Indonesië, gelegen tussen Celebes en Nieuw-Guinea, waren eeuwenlang de enige plek ter wereld waar kostbare specerijen groeiden. Ze waren het epicentrum van de wereldwijde specerijenhandel, wat leidde tot bloedige koloniale oorlogen en monopolievorming door Europeanen.

Een groot deel van plaatselijke bevolking werd in 1621 bij de bezetting van de eilanden onder Jan Pieterszoon Coen door de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) uitgemoord. Ze werd vervangen door slaven uit Madagaskar en Indiërs.
Rond 600 Bandanezen migreerden reeds voor de komst van Coen naar Oost-Seram en de Kei-eilanden, waar tot op heden nog nazaten van hen wonen. De Hollanders beschermden hun positie op Banda tegen concurrenten door het bouwen van versterkingen. Fort Belgica op Banda Neira, een van de forten die er door de VOC werden gebouwd, is het grootste Europese fort in Indonesië.

Mijn schoonfamilie in San Antonio een uitgesproken voorkeur voor de voor hun bekende gerechten. Specerijen worden slechts met mondjesmaat gebruikt. In de laatste twee eeuwen zijn er veel invloeden uit de Chinese keuken aan de Filipijnse keuken toegevoegd.
Een van de nationale gerechten, Adobo, zou een Chinese stoofschotel met varkensvlees kunnen zijn. Het gerecht doet mij altijd denken aan een wat zurige en minder kruidige versie van de Indonesische Babi Kecap. Ik eet wel eens mee met mijn schoonfamilie maar niet elke maaltijd.
Het ritueel van het inpakken en wegen van onze bagage heb ik hierboven al uitgebreid besproken. Om tien voor twee zijn we klaar en de airconditioning houd de temperatuur in de hotelkamer nog steeds op een stabiele zevenentwintig graden. Nu wordt het tijd om naar de vierentwintig graden te schakelen en op te laden voor de rit met de metro naar de Gimhae Luchthaven.
We nemen uitgebreid afscheid van de baliemedewerker van het So Yu Hotel. Hij vindt het jammer dat we vertrekken en hij verteld ons nog maar een keer dat het niet vaak gebeurt dat gasten langer dan een week in het hotel blijven logeren. We voelen ons gewaardeerd en beloven zeker nog een keer terug te komen naar Busan. De veerboot van Japan naar Busan lijkt ons beiden een bijzondere ervaring. Wie weet, het ligt in de handen van de Boeddha.
Lyka trekt de twee kleine koffertjes richting de metro en ik sleur een kleine vijftig kilo in de twee grote koffers achter mij aan. Het is buiten warmer dan ik had verwacht en ik zweet meer dan ik had gehoopt. Roltrappen zijn voor mij geen optie, je wil niet met twee koffers van vijfentwintig kilo per stuk van de roltrap af rollen.
Met de lift zakken we langzaam onder de grond en komen in een nieuwe wereld terecht. Ik heb ₩ 4.200 op beide T-Money kaartjes gelaten en dat moet ruim voldoen zijn voor de ₩ 7.200 die we samen moeten betalen voor de metro en de trein naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Lyka attendeert mij erop dat we beter de ingang van het metro treinstel kunnen nemen die is ingericht voor een rolstoel. Dat is een heel goed idee! Dan hebben we ook nog het geluk dat wij al op de juiste plaats op het perron staan waar de deuren verschijnen voor de toegang van een rolstoel.
Wij zijn niet de enige met die gedachte. Koreanen zijn minder gedisciplineerd en beleefd dan Japanners. Ellebogenwerk wordt in Korea nog wel gebruikt hoewel het wel menig wenkbrauw doet optrekken bij passagiers. Een man van een jaar of vijftig gaat precies staan op de plaats die gereserveerd is voor een rolstoel. Het is ook duidelijk aangegeven op de vloer van de trein.
Het wordt nog vreemder wanneer ik de man er op wijs dat er achter mij nog een zitplaats vrij is en of ik misschien de twee grote koffers op de plaats mag zetten waar hij staat. Het is niet mogelijk om verbaal te communiceren dus alles gaat in gebarentaal. Er is geen enkele reactie. Ik kijk in zijn ogen, het licht is aan maar er is niemand thuis. Op zijn marmeren gezicht vertrekt er geen spier en er is geen enkele emotie zichtbaar.
De trein trekt met een schok op en de twee zware koffers komen in beweging. Ik moet alle zeilen bijzetten om de rollende bakken bagage onder controle te krijgen. Een halve minuut later staan de koffers weer naast me en ik denk na over een oude wet uit de mechanica. Bij het optrekken schuift een gewicht in in het voertuig naar achteren. Bij het remmen schuift een gewicht in het voertuig naar voren.
Mijn wraak zal zoet zijn! Ik positioneer de twee koffers op een plaats zodat de trein haar werk kan doen. Nu is het wachten tot de trein remt. Dat kan nooit lang duren omdat de metrostations niet meer dan twee kilometer uit elkaar liggen. Met een schok zet de machinist aan tot het tijdig tot stilstand brengen van de trein. De twee koffers komen in beweging en speel als een begenadigd acteur dat ik de koffers wil stoppen. De man komt klem te zitten tussen de wand en de twee koffers. Ik kijk hem verontschuldigend aan met een voorzichtige cynische glimlach.
De twee oude dames op de stoelen achter mij die het hele bedrijf van mijn toneelspel hebben gevolgd moeten hard lachen. De man voelt dat hij wordt uitgelachen. Zijn eer lijkt gekrengd en hij vertrekt in alle stilte naar een andere wagon. Ik zet de koffers op de plaats die nu vrij is gekomen en lach de twee dames vriendelijk toe. Een steekt met een brede glimlach een duim op als teken dat ik dat netjes heb opgelost.
Overstappen is niet gemakkelijk maar wanneer je er de tijd voor neemt valt het allemaal wel mee. Er is wel wat Engels op de richtingsborden, en de stickers op de vloer, van het metrostation maar het grootste gedeelte is toch nog in het Koreaans. In zo’n geval moet je slim zijn en wachten tot je een Koreaan ziet met een grote koffer die ongetwijfeld ook op weg is naar de luchthaven.
En zo geschied het ook. We volgen op korte afstand een Koreaanse vrouw met een koffer die net als onze verpakt is in een beschermhoes. Zelf volg ik de vrouw en op een kleine afstand volgt Lyka mij. We gaan op het station Seomyeon overstappen van de rode naar de groene lijn. Dat is geen hogere wiskunde! Alles loopt op de rolletjes van de koffers en nadat we opnieuw, en deze keer zonder problemen, onze koffers op de gereserveerde rolstoelplaats hebben gezet. Nu is het wachten tot we op station Sasang overstappen op de paarse lijn naar de Gimhae luchthaven van Busan.
Op de luchthaven gaan we door de open poortjes en we zijn beiden erg verbaasd. De hele rit met de metro en de trein heeft geen ₩ 7.200 gekost voor ons samen maar slechts de helft, ₩ 3.600! Dat kan maar een ding betekenen. Voor losse kaartjes betaal je het dubbele. Dus ons advies aan iedereen die in Korea arriveert, zoek zo snel als mogelijk een kleine winkel en koop voor iedereen zijn eigen T-Money kaart! Die kaart kun je overal in Korea voor het openbaar vervoer, soms ook in de taxi, en de kleine winkeltjes gebruiken.
We zijn ruim op tijd en dat is geen probleem. Onze vlucht naar Manilla vertrekt over vier en een half uur. Ik heb het al genoeg geschreven maar het blijft een de beste adviezen die ik een reiziger kan geven: ‘Het is veiliger om op de luchthaven te wachten dan op je hotelkamer!’ Je hebt dan alles zelf in hand!
We zoeken voor Lyka een zitplaats met een oog op onze volledige bagage zodat ik even op onderzoek uit kan. Binnen tien minuten ben ik weer terug en ik ben bekend met de situatie en weet ook waar we moeten inchecken voor onze vlucht naar Manilla.
We hebben rust en Lyka kan genieten van een chocolademelk met slagroom. Daar heeft ze lang naar uitgekeken. Ze is opgewonden dat ze morgen eindelijk weer haar moeder in haar armen kan houden. Ik denk na over onze avonturen, belevenissen en ervaringen van de afgelopen vier weken in Korea. Het is een heerlijk land om te verblijven en te bereizen. We komen hier zeker weer terug!
Zuid-Korea heeft een belasting over de toegevoegde waarde (btw) die bekend staat als bugase. Het standaardtarief is 10%, dat wordt toegepast op de meeste goederen en diensten. In tegenstelling tot veel landen heeft Korea een vast tarief zonder verlaagde niveaus, hoewel sommige specifieke items (zoals onbewerkte landbouwproducten en medische diensten) volledig zijn vrijgesteld.
Ik kom tot de eenvoudige conclusie: De hoogte van de btw geeft aan wat de kwaliteit is van de regering van een land. Het verhogen van de btw is de eenvoudigste manier voor de overheid om hun geldhonger te stillen!
Dan zijn de bewoners van Hamasstan en de Verenigde Europese Emiraten veel slechter af. Klagen heeft geen enkele zin dus is het beste voor ons is om in de toekomst zo weinig mogelijk tijd door te brengen tussen de Middellandse Zee, de Atlantische Oceaan en de Oostzee.
We vliegen vandaag met Philippine Airlines, niet voor de eerste keer, maar keer is er iets vreemds na het boeken gebeurd. Ik weet 100% zeker dat ik tickets heb gekocht van Busan naar Manilla met drieëntwintig kilo bagage per persoon. Ergens tussen het boeken en het vliegen is de hoeveelheid bagage teruggebracht naar twintig kilo per persoon. Het is geen paniekmoment maar ik heb wel voor € 86,37 extra aan bagage gewicht moeten inkopen. Ik had er liever koud bier van gedronken.
Het inchecken gaat goed omdat we net onder het maximum gewicht van vijfentwintig kilo zitten. We worden gecontroleerd of we in het bezit zijn van geldige tickets om de Filipijnen weer binnen de gestelde visa termijn te verlaten. Geen probleem, die hebben we. We krijgen sowieso een visum voor een jaar omdat Lyka Filipijnse is van geboorte en ik haar wettige echtgenoot.
Dan gebeurt er wat vreemds en onverwachts. Iets dat ik nog maar weinig heb meegemaakt. Lyka en ik moeten samen met twee Filipijnse mannen apart gaan staan aan een andere incheckbalie.
Waarom?
Er komt een jonge medewerken met een colbert met het logo van Philippine Airlines op zijn borstzak die ons verteld dat we moeten wachten tot onze ingecheckte bagage is gecontroleerd en goedgekeurd.
We zijn alle vier verbaasd en bekijken elkaar aandachtig om te zien of er misschien overeenkomsten zijn waarom we apart worden gezet. Seconden en minuten verstrijken en na ruim een kwartier voor Jan met de korte achternaam hebben staan te wachten stap ik op dezelfde medewerker af die gebukt achter de balie zit. Hij schrikt van mijn verschijning en probeert snel zijn smartphone weg te moffelen waarmee hij zat te spelen.
‘Hoe lang moeten we nog wachten?’, vraag ik met een licht geïrriteerde stem. Zijn blik verraadt schaamte en angst.
‘Ehh, u staat nog te wachten?’, vraagt hij onderuitgezakt zonder dat hij zichzelf een houding kan geven.
‘Nee!’, zeg ik wat luider omdat ik zijn bloed ruik.
‘We staan nog met z’n vieren te wachten!’, terwijl ik met mijn vinger naar Lyka en onze twee medereizigers wijs.
Kan een Koreaan verkleuren door schaamte? Ik heb sowieso nooit de gele huidskleur in Aziaten kunnen ontdekken maar het lijkt er nu wel op dat zijn gezicht rood aanloopt.
Hij loopt door zijn mogelijkheden en zegt zachtjes: ‘Na vijf minuten wachten is alles goed en kunt u naar de immigratie.’
Zijn trouwe hondenogen maken me week en ik geef hem nog een laatste advies. Ik wijs naar zijn Samsung Galaxy S26 en zeg: ‘Beter niet tijdens het werk, na het werk is een beter idee!’
Hij knikt als een schuldige misdadiger in de rechtbank en steekt zijn duim naar mij op. Ik lach hem toe en wens hem een fijne avond.
De immigratie in Korea is, zoals gewoonlijk, zeer efficiënt. Binnen een kwartier zitten we bij de gate vanwaar onze vlucht om 21:00 zal vertrekken. Er zit een jonge Filipijnse vrouw op de stoelen die zijn gereserveerd voor de senioren, hulpbehoevenden en de zwangeren. Ik vraag haar beschaafd of ze plaats wil maken voor iemand die kwalificeert voor die groep. Ze kijkt mij minachtend aan en schuift een plaats op. Haar Louis Vuitton tas blijft op een van de gereserveerde stoelen staan. Ze is op een confrontatie uit die ze niet zal krijgen.
Lyka zit aan de andere kant van haar dus gaat onze conversatie veel luider dan gewoonlijk. Zodra ik zie dat ons gesprek de Louis Vuitton tas irriteert ga ik nog harder praten. Mijn gesprek in het Nederlands gaat nu over onzinnige onderwerpen zoals het wettelijke minimum gewicht voor een gehaktbal.
Ze zet geïrriteerd het geluid van haar mobiele telefoon harder. Nu hoor ik dat een van die onzinnige drie op een rij spelletjes voor hoog opgeleiden op haar telefoon zit te spelen. Ze blijft demonstratief zitten en geeft geen krimp. Een typisch voorbeeld van “Kijk mij eens!’ Een omhoog gevallen meisje uit een arm gezin op het platteland van de Filipijnen.
We moeten aan boord van de enige vlucht vanuit Busan naar Manilla. Dan kun je er vergif op innemen dat deze vlucht lang van tevoren elke dag is uitverkocht. Natuurlijk gebruik ik mijn bejaarde charmes om met voorrang aan boord van het vliegtuig te kunnen gaan.
Een medewerkster van Philippine Airlines wenkt mij zodra we in de rij moeten gaan staan om aan boord te gaan. Ik roep Lyka in het Engels dat we naast de rij voor de businessclass kunnen gaan staan. De Louis Vuitton tas staat ook op en volgt ons. Ik ben benieuwd wat er nu gaat gebeuren!
Eerst gaat er een Koreaanse man in een rolstoel aan boord, vergezeld door vijf begeleiders. Dan mogen de businessclass passagiers aan boord. Daarna mogen Lyka en ik tussen de businessclass passagiers aan boord. Ik hoor dat achter mij de Louis Vuitton tas wordt gestopt door de vriendelijke medewerkster van Philippine Airlines. Ze wordt gesommeerd om achteraan te sluiting in de rij voor de economyclass.
De Louis Vuitton tas protesteert in een niet mis te verstane toon. De Koreaanse medewerkster van Philippine Airlines veranderd ook haar toon en verteld de Louis Vuitton tas in niet mis te verstane woorden dat ze niet wordt toegelaten aan boord van het vliegtuig en dat ze achter in de nu veel langere rij voor de economyclass moet aansluiten. Er rest de Louis Vuitton tas niets anders dan in te binden en achter in de lange rij aan te sluiten.
Ik heb dit allemaal meegekregen zonder om te kijken, alleen op mijn gehoor en mijn gevoel. Een schunnig dure tas van een Frans modehuis geeft je geen privileges om eerder aan boord van een vliegtuig te gaan! Die extravagant dure tas wekt in een realistische wereld geen respect maar afkeer op.
Zeker twintig minuten later passeert de Louis Vuitton tas ons en als blikken konden doden had ik dit verhaal niet meer kunnen schrijven.
Mijn buurman is een Filipijnse zeeman die na negen maanden weer naar huis gaat. Hij heeft ruim twee maanden verlof en kijkt er naar uit om zijn kinderen en zijn vrouw weer te kunnen omarmen. Zien is tegenwoordig gemakkelijk omdat hij ze wekelijks met een video oproep kan zien. Snel internet midden op de oceaan is geen uitzondering meer. Wie had dat twintig jaar geleden kunnen indenken?
De maaltijd wordt geserveerd en die valt mij eerlijk gezegd wat tegen. Wat gestoofde witte kool met gestoofde blokjes kip in een met tapioca gebonden saus zonder enige smaak. Het kleine bakje kimchi is nog het beste van deze maaltijd aan boord van vlucht PR463.
Ik maak nog een grapje met mijn buurman over de scheldnaam voor deze vlucht naar Manilla. De “Chocolate Express”! Omdat alle zeelui enorme hoeveelheden chocolade mee naar huis nemen. Dat is een ongeschreven Filipijnse regel.
Een hazenslaapje en het licht gaat aan in de cabine. We gaan landen en wij zijn op de helft. Het is net voor middernacht en we hebben nog een lange nacht voor ons voordat onze aansluitende vlucht vertrekt.